Onderwerp afbakenen

Voor wie is dit beleid bestemd en over welke vormen van agressie en geweld hebben we het? Benoem ook de mogelijke bronnen van agressie. Zo kunt u zich gemakkelijker voorbereiden op risico's en incidenten. Hanteer steeds eenduidige begrippen.

Betrokkenen

De handreiking op deze site is gericht op de politieke ambtsdragers en (volks-) vertegenwoordigers in alle bestuurslagen in Nederland.
Bedoeld worden: politieke ambtsdragers en bestuurders van waterschappen, provincies en gemeenten. Uit onderzoek komt naar voren dat zij meer met agressie en geweld te maken hebben dan andere ambtsdragers.

Geef in uw beleid duidelijk aan om wie het gaat, vermeld ook hun rollen en verantwoordelijkheden. De handreiking en het stappenplan kunnen bijvoorbeeld ook behulpzaam zijn voor de familie of de directe staf rondom deze ambtsdragers, zoals de gemeentesecretaris of een griffier binnen de gemeente.

Soorten geweld

Agressie en geweld kan zeer diverse vormen aannemen. Voor de Veilige Publieke Taak wordt doorgaans uitgegaan van drie soorten van geweld:

  • Verbale en non-verbale agressie: schelden, schreeuwen, vernederen, treiteren, pesten.
  • Persoonsgerichte bedreiging: (gezinsleden) bedreigen, stalken, achtervolgen, chanteren, onder druk zetten, sturen van een dreigbrief.
  • Fysieke agressie: duwen, slaan, schoppen, spugen, vastgrijpen, verwonden, fysiek hinderen, gooien met/vernielen/van voorwerpen.

Soms worden enkele bijzondere vormen van agressie en geweld aan de lijst toegevoegd, waarvan de belangrijkste zijn:

  • Seksuele intimidatie: nafluiten, seksueel getinte opmerkingen en blikken, handtastelijkheden, aanranding of verkrachting.
  • Discriminatie: negatieve opmerkingen of gedragingen met betrekking tot sekse, huidskleur, geloof, leeftijd of seksuele geaardheid.

Bronnen van agressie

Over de achterliggende oorzaken van agressie en geweld zijn veel bronnen te raadplegen. Er worden doorgaans drie aanleidingen onderscheiden:

  • Instrumentele agressie en geweld. Hierbij zet de dader zijn agressie bewust in als middel om een bepaald doel te bereiken.
  • Frustratieagressie en -geweld. Dit ontstaat als gevolg van een opeenstapeling van negatieve ervaringen van de klant met de organisatie.
  • Onbeheerste agressie en geweld. Dit ontstaat doorgaans als gevolg van alcohol, drugs of psychiatrische ziekten en is soms ongericht.

Het is van belang deze oorzaken van agressie en geweld voor ogen te houden bij het opzetten van maatregelen. Een organisatie moet bijvoorbeeld nooit zwichten voor instrumentele agressie. Frustratieagressie kan soms voorkomen worden door besluiten of beleidsbeslissingen goed aan betrokkenen uit te leggen.

Download